ΠΙΝΑΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
 
ΠΙΝΑΚΑΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Βρέφος
o Προσέχει όταν του μιλάτε
o Κλαίει ή ταράζεται με διάφορους θορύβους

0 - 7 μηνών
o Γυρίζει προς το μέρος σας όταν του μιλάτε
o Ανταποκρίνεται στη φωνή οικείων προσώπων
o Κατανοεί την αλλαγή του τόνου της φωνής του ενήλικα
o Γελάει
o Παράγει ήχους
o Αντιδρά σε ήχους
o Εντυπωσιάζεται από τα παιχνίδια που παράγουν ήχους

7 - 12 μηνών
o Αντιδρά στο άκουσμα του ονόματός του
o Παράγει μικρές επαναλαμβανόμενες συλλαβές
o Μιμείται διάφορους ήχους
o Χρησιμοποιεί την ομιλία για να τραβήξει την προσοχή σας
o Καταλαβαίνει λέξεις και απλές οδηγίες

1 - 2 ετών
o Παραλείπει κάποια αρχικά σύμφωνα και σχεδόν όλα τα τελικά
o Χρησιμοποιεί δύο λέξεις μαζί
o Ρωτάει με μία ή δύο λέξεις
o Καταλαβαίνει απλές και πιο σύνθετες οδηγίες
o Δείχνει μέρη του σώματος καθώς και εικόνες διάφορων αντικειμένων όταν του ζητηθεί
o Ακούει ευχάριστα παραμύθια και τραγούδια
o Συνδυάζει χειρονομίες και λόγο
o Λέει το όνομά του
o Το λεξιλόγιό του περιλαμβάνει 50 έως 100 ή και περισσότερες λέξεις

2 - 3 ετών
o Ζητάει αντικείμενα με το όνομά τους
o Καταλαβαίνει και εξηγεί τη χρήση αντικειμένων
o Καταλαβαίνει τις έννοιες «ένα-πολλά»
o  Χρησιμοποιεί πληθυντικό αριθμό
o Ο λόγος του γίνεται ολοένα και πιο κατανοητός
o Φτιάχνει προτασούλες 3 ή 4 λέξεων
o Ακολουθεί απλές εντολές και απαντά σε απλές ερωτήσεις
o Κάνει αρκετά γραμματικά λάθη
o Χρησιμοποιεί το λόγο για να εκφράσει τις ανάγκες του
o Το λεξιλόγιό του περιλαμβάνει έως 250 ή και περισσότερες λέξεις

3 - 4 ετών
o Φτιάχνει προτασούλες με 4 ή 5 λέξεις
o Καταλαβαίνει την λειτουργία των αντικειμένων
o Απαντά σε απλές ερωτήσεις (ποιος, πού, πότε, γιατί)
o Αναγνωρίζει τα βασικά χρώματα, σχήματα, ποσότητες και χρονικές έννοιες
o Κάνει λιγότερα γραμματικά λάθη
o Συμμετέχει σε συζητήσεις
o Αρθρώνει σωστά τα περισσότερα σύμφωνα και φωνήεντα της γλώσσας μας εκτός από τα /ρ/, /λ/, /θ/, /σ/
o Αρχίζει να περιγράφει δραστηριότητες που έκανε κατά τη διάρκεια της ημέρας του
o Το λεξιλόγιό του περιλαμβάνει 800 έως 1500 ή και περισσότερες λέξεις

4 - 5 ετών
o Φτιάχνει προτασούλες με 4 έως 8 λέξεις
o Ακούει σύντομες και απλές ιστορίες και κάνει ερωτήσεις σχετικά με αυτές
o Απαντά σε σύνθετες ερωτήσεις
o Ακολουθεί σύνθετες εντολές
o Περιγράφει την ημέρα του και τις εμπειρίες του
o Καταλαβαίνει σχεδόν όλα όσα λέγονται στο σπίτι, στον παιδικό σταθμό ή στο νηπιαγωγείο
o Μπορεί να διηγηθεί ολοκληρωμένα μια ιστορία 
o Εμπλουτίζει τις προτάσεις του με επίθετα και λεπτομέρειες
o Δεν κάνει γραμματικά και συντακτικά λάθη
o Αρθρώνει σωστά σχεδόν όλους τους ήχους της γλώσσας
o Επικοινωνεί εύκολα με παιδιά και ενήλικες
o Το λεξιλόγιό του περιλαμβάνει 900 έως 2000 ή και περισσότερες λέξεις

5 - 6 ετών
o Κάνει ερωτήσεις με το «πώς»
o Παράγει σωστά όλους τους φθόγγους και τα συμπλέγματά τους
o Χρησιμοποιεί απλές και επαυξημένες προτάσεις
o Τραγουδά ολόκληρα τραγούδια και αποστηθίζει ποιηματάκια
o Αναγνωρίζει όλα τα χρώματα και σχήματα
o Κατανοεί αντίθετες έννοιες
o Ξεχωρίζει το πραγματικό από το φανταστικό σε μια ιστορία
o Ξεκινά και διατηρεί το θέμα μιας συζήτησης
o Το λεξιλόγιό του αυξάνεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς

Λαμβάνουμε πάντοτε υπόψη ότι οι πίνακες αναφέρονται στο μέσο όρο τυπικής ανάπτυξης και ενδέχεται να υπάρχουν μικρές αποκλίσεις.

Πηγές :
1) ΕΔΑΛΦΑ Στάδια Τυπικής Ανάπτυξης, Εταιρία ψυχικής υγεία παιδιού και εφήβου Αιτωλοακαρνανίας - ΕΨΥΠΕΑ
2) Ψυχοκινητική Αγωγή, Γ. Δράκος, Ν. Μπινιάς, εκδ. Πατάκη
ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ (ΑΔΡΗ ΚΑΙ ΛΕΠΤΗ ΚΙΝΗΣΗ)

0-1 μηνός
o Δε στηρίζει το κεφάλι του
o Είναι σε στάση νεογνού

1-2 μηνών
o Στηρίζει το κεφάλι του για δευτερόλεπτα
o Κλοτσάει
o Αρχίζει να ξαπλώνει στα πλάγια
o Προσπαθεί να πάρει καθιστή θέση
o Έχει αντανακλαστική αντίληψη των αντικειμένων

2-3 μηνών
o Κουνάει ολοένα και περισσότερο το κεφάλι του
o Σηκώνει το κεφάλι του όταν είναι ανάσκελα
o Προσπαθεί να πιάσει αντικείμενα αλλά δεν τα καταφέρνει

3-6 μηνών
o Σηκώνει και στηρίζει το κεφάλι του
o Σηκώνεται στους αγκώνες
o Γυρίζει στο πλάι
o Αρχίζει να έχει αμφίπλευρο συντονισμό
o Κάθεται με υποστήριξη
o Πιάνει αντικείμενα με την παλάμη του
o Πιάνει και με τα δύο χέρια μαζί
o Αρχίζει να χρησιμοποιεί τον αντίχειρα και το δείκτη

6-8 μηνών
o Μπορεί να κάθεται χωρίς υποστήριξη για λίγο
o Αναπηδά
o Ξαπλώνει μπρούμυτα και ανάσκελα και προσπαθεί να γυρίσει από τη μια θέση στην άλλη
o Μεταφέρει πράγματα από το ένα χέρι στο άλλο

8-10 μηνών
o Κάθεται χωρίς υποστήριξη
o Ξεχωρίζει το δείκτη από τον αντίχειρα
o Προσπαθεί να μπουσουλήσει
o Στέκεται όρθιο με υποστήριξη
o Αρχίζει να πιάνει αντικείμενα με τρία δάχτυλα

10-12 μηνών
o Αλλάζει θέσεις
o Αρχίζει να μπουσουλάει
o Στηρίζεται στα έπιπλα και σηκώνεται όρθιο
o Στηρίζεται με το ένα ή και τα δύο χεράκια και προσπαθεί να περπατήσει
o  Δείχνει αντικείμενα χρησιμοποιώντας το δείκτη
o Προσπαθεί να πιάσει αντικείμενα που βρίσκονται μέσα σε κουτιά
o Κρατάει το μολύβι σαν να πρόκειται να γράψει
o Χτυπάει παλαμάκια
o Ανοίγει ένα βιβλίο

1-1,5 έτους
o Περπατάει χωρίς υποστήριξη
o Ανεβαίνει σκαλιά μπουσουλώντας
o Κρατάει μια μικρή μπάλα και την πετάει
o Βάζει το καπάκι στο μπουκάλι
o Γυρνάει σελίδες από βιβλίο
o Κάνει γραμμές με το μολύβι
o Σκύβει για να πιάσει κάτι όταν πέσει
o Αρχίζει να προτιμά το ένα του χέρι (δεξί/αριστερό)
o Τρέχει αλλά πέφτει

1,5-2 ετών
o Κάνει πηδηματάκια
o Σκαρφαλώνει στην καρέκλα
o Κάθεται μόνο του στο τραπέζι
o Τρέχει χωρίς να πέφτει
o Κλοτσάει την μπάλα
o Ανεβαίνει σκαλιά χωρίς υποστήριξη
o Κάνει μουτζούρες
o Ανοίγει την πόρτα
o Περνάει χάντρες σε κλωστή
o Βάζει το κλειδί στη κλειδαριά

2-3 ετών
o Ανεβοκατεβαίνει σκαλιά μόνο του
o Στέκεται στο ένα πόδι
o Στέκεται στις μύτες
o Κάνει τούμπα
o Αρχίζει να χρησιμοποιεί ψαλίδι
o Αρχίζει να ξεβιδώνει (π.χ. καπάκι από μπουκάλι)
o Παίζει με πλαστελίνη και φτιάχνει μπαλίτσες
o Γράφει κάθετες, οριζόντιες και κυκλικές γραμμούλες

3-4 ετών
o Κάνει ποδήλατο με τρεις ροδές
o Κάνει κούνια μόνο του
o Ζωγραφίζει κύκλο, τετράγωνο και σταυρό
o Ζωγραφίζει άνθρωπο με 2 έως 3 μέλη
o Κόβει το χαρτί στη μέση
o Χτίζει πύργο με εννιά κυβάκια
o Κάνει πάζλ με 3 έως 7 κομμάτια
o Αποκτά πλευρίωση (αριστερό ή δεξί χέρι)

4-5 ετών
o Ισορροπεί στο ένα πόδι
o Ανεβοκατεβαίνει σκάλες εναλλάσσοντας τα ποδαράκια του
o Χορεύει
o Χοροπηδάει στο ένα πόδι
o Πετάει την μπάλα σε κατεύθυνση
o Κόβει και κολλάει χαρτιά ακολουθώντας γραμμές
o Ξεκλειδώνει
o Ζωγραφίζει άνθρωπο με 5 μέλη
o Αντιγράφει γεωμετρικά σχήματα

5-6 ετών
o Κάνει ποδήλατο χωρίς βοηθητικές
o Κολυμπάει
o Περπατά ανάποδα
o Κάνει τούμπες
o Κάνει σκοινάκι
o Χτίζει πολύπλοκες κατασκευές
o Κόβει γεωμετρικά σχήματα
o Περνάει μικρές χάντρες σε κλωστή
o Ζωγραφίζει σπίτι
o Σχεδιάζει ολοκληρωμένο άνθρωπο

Λαμβάνουμε πάντοτε υπόψη ότι οι πίνακες αναφέρονται στο μέσο όρο τυπικής ανάπτυξης και ενδέχεται να υπάρχουν μικρές αποκλίσεις.

Πηγές : 1) ΕΔΑΛΦΑ Στάδια Τυπικής Ανάπτυξης, Εταιρία ψυχικής υγεία παιδιού και εφήβου Αιτωλοακαρνανίας - ΕΨΥΠΕΑ
2) Ψυχοκινητική Αγωγή, Γ. Δράκος, Ν. Μπινιάς, εκδ. Πατάκη

ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ ΖΩΗΣ (ΔΚΖ)

0 - 2 μηνών
o Θηλάζει

2 - 3 μηνών

o Αναγνωρίζει το μπιμπερό
o Συνδέει το φαγητό με συγκεκριμένους ήχους
o Ανταποκρίνεται στο κάλεσμα αυτού που το φροντίζει προσπαθώντας να σηκώσει τα χέρια του

3 - 4 μηνών
o Διαχωρίζει τα χείλη από τη γλώσσα (ανεξάρτητες κινήσεις)
o Σουφρώνει τα χείλη
o Ελέγχει εκούσια το στόμα  

4 - 5 μηνών

o Εμφανίζει μικρού εύρους κινήσεις της γλώσσας
o Αναστρέφει τη γλώσσα μετά την απομάκρυνση του κουταλιού, απωθώντας το φαγητό με τη θέλησή του

5 - 6 μηνών
o Σπρώχνει το φαγητό προς τα έξω με τη γλώσσα του
o Βγάζει δοντάκια

6 - 7 μηνών
o Κλείνει τα χείλη όταν έχει χορτάσει
o Τρώει αλεσμένες τροφές

7 - 8 μηνών
o Κάνει συγχρονισμένες κινήσεις γλώσσας, χειλιών και σαγονιού

8 - 9 μηνών
o Πιάνει με τα χεράκια του το μπιμπερό/ποτήρι όταν πίνει
o Δαγκώνει το ποτήρι

9 - 10 μηνών
o Τρώει στέρεα τροφή, π.χ. μπισκότα
o Συγχρονίζει τις κινήσεις του στόματος και του προσώπου

10 - 11 μηνών
o Προσπαθεί να πιάσει το κουτάλι για να φάει μόνο του
o Σταματά το θηλασμό

11 - 12 μηνών
o Χρησιμοποιεί τα χείλια του για να πάρει το φαγητό από το κουτάλι
o Βοηθάει στο ντύσιμο κουνώντας τα χέρια και τα πόδια του

1 - 1,5 έτους
o Αρχίζει να χρησιμοποιεί καλύτερα το κουτάλι
o Μιμείται καθημερινές λειτουργίες
o Βγάζει τις κάλτσες και τα παπούτσια του
o Γίνονται οι πρώτες προσπάθειες ελέγχου των σφικτήρων με τη χρήση γιο-γιο

1,5 - 2 ετών
o Αρχίζει να μαζεύει τα παιχνίδια του
o Τρώει φαγητά που μπορούν να μασηθούν
o Βοηθά αρκετά στο ντύσιμο-γδύσιμο
o Ελέγχει την κύστη του κατά τη διάρκεια της μέρας
o Ενθουσιάζεται όταν χρησιμοποιεί γιο-γιο

2 - 3 ετών
o Αρχίζει να ντύνεται κα να γδύνεται μόνο του
o Τρώει το ίδιο φαγητό με την οικογένεια στο τραπέζι
o Αποκτά έλεγχο του εντέρου κατά τη διάρκεια της μέρας
o Προσπαθεί να πλύνει μόνο του τα χέρια και το πρόσωπό του
o Μαζεύει τα παιχνίδια του μετά από υπόδειξη
o Φυσάει τη μύτη του όταν του το θυμίζουν

3 - 5 ετών
o Τρώει μόνο του χρησιμοποιώντας το πιρούνι
o Ζητάει να πάει στην τουαλέτα
o Χρησιμοποιεί την τουαλέτα χωρίς βοήθεια
o Βάζει τα παπούτσια του
o Ξεκουμπώνει κουμπιά και φερμουάρ και λύνει τα κορδόνια του
o Πλένει και σκουπίζει τα χέρια του και το πρόσωπό του

5 - 6 ετών
o Ντύνεται και γδύνεται
o Δένει τα κορδόνια του
o Βουρτσίζει τα δόντια του
o Έχει πλήρη έλεγχο των σφικτήρων
o Προσπαθεί να κάνει μπάνιο μόνο του


Λαμβάνουμε πάντοτε υπόψη ότι οι πίνακες αναφέρονται στο μέσο όρο τυπικής ανάπτυξης και ενδέχεται να υπάρχουν μικρές αποκλίσεις.


Πηγές :
1) ΕΔΑΛΦΑ Στάδια Τυπικής Ανάπτυξης, Εταιρία ψυχικής υγεία παιδιού και εφήβου Αιτωλοακαρνανίας - ΕΨΥΠΕΑ
2) Ψυχοκινητική Αγωγή, Γ. Δράκος, Ν. Μπινιάς, εκδ. Πατάκη
 
ΠΙΝΑΚAΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

0 - 3 μηνών
o Αναπτύσσει δέσιμο με το πρόσωπο που το φροντίζει
o Δείχνει ευχαρίστηση
o Δείχνει έκπληξη
o Αναπτύσσει κοινωνικό χαμόγελο
o Χαμογελάει όταν του χαμογελούν
o Ανταποκρίνεται στη μουσική
o Εκφράζει χαρά

3 - 6 μηνών
o Εκφράζει θυμό
o Γελάει
o Εκδηλώνει τα συναισθήματά του με φωνούλες
o Αρχίζει να εκδηλώνει το άγχος αποχωρισμού
o Βγάζει κραυγές για να συγκεντρώσει την προσοχή

6 - 9 μηνών
o Αντιδρά σε φιλική ή επιθετική διάθεση
o Αρχίζει να εκδηλώνει ντροπή/ανησυχία μπροστά σε τρίτους
o Θυμώνει όταν του πάρουν κάτι από τα χέρια
o Αντιδρά όταν βλέπει τον εαυτό του στον καθρέφτη

9 - 12 μηνών
o Αποκτά διαφορετική σχέση με κάθε μέλος της οικογένειας
o Έχει πλέον το δικό του ρόλο και θέση στην οικογένεια
o Ανταποκρίνεται στην επαφή του με άλλα παιδιά
o Εκφράζει την επιθετικότητά του
o Επαναλαμβάνει ήχους που έκαναν τους άλλους να γελάσουν

1 - 2 ετών
o Φαίνεται να αντιλαμβάνεται την διάθεση των άλλων
o Εκδηλώνει τρυφερότητα
o Αντιδρά έντονα στον αποχωρισμό
o Δείχνει ζωηρό ενδιαφέρον και εξερευνητική διάθεση για πράγματα, πρόσωπα, γεγονότα
o Χαιρετά τους άλλους όταν το παροτρύνουν ή αυθόρμητα
o Εκφράζει ντροπή
o Αρχίζει να αποκτά αυτονομία
o Λέει «ευχαριστώ»
o Παίζει με άλλα παιδάκια
o Δε θέλει να μοιράζεται τα πράγματά του
o Έχει εκρήξεις θυμού

2-3 ετών
o Μειώνεται το άγχος του αποχωρισμού
o Είναι εξαιρετικά δραστήριο και δείχνει να μην κουράζεται
o Αντιδρά στην οριοθέτηση
o Δεν κατανοεί τον κίνδυνο
o Ζητά την άμεση ικανοποίηση των επιθυμιών του και αντιδρά σε κάθε αναβολή τους
o Φέρεται εγωκεντρικά
o Αρχίζει να αναπτύσσει γνώμη για το τι θέλει και τι δε θέλει
o Αναπτύσσει δικές του συμπεριφορές
o Εκδηλώνει συνειδητές συμπεριφορές αγάπης και διαμαρτυρίας
o Είναι έτοιμο να δεχθεί όρια σχετικά με τη σωματική του ασφάλεια
o Γνωρίζει το φύλο του

3-4 ετών
o Μπορεί να περιμένει τη σειρά του
o Αισθάνεται ενοχή

4-5 ετών
o Είναι ολοένα και λιγότερο εγωκεντρικό

5-6 ετών
o Αισθάνεται ανασφάλεια
o Αναπτύσσει το αίσθημα της εμπιστοσύνης


Λαμβάνουμε πάντοτε υπόψη ότι οι πίνακες αναφέρονται στο μέσο όρο τυπικής ανάπτυξης και ενδέχεται να υπάρχουν μικρές αποκλίσεις.

Πηγές :
1) ΕΔΑΛΦΑ Στάδια Τυπικής Ανάπτυξης, Εταιρία ψυχικής υγεία παιδιού και εφήβου Αιτωλοακαρνανίας - ΕΨΥΠΕΑ
2) Ψυχοκινητική Αγωγή, Γ. Δράκος, Ν. Μπινιάς, εκδ. Πατάκη
ΑΝΙΜΑ Ψυχοπαιδαγωγικό Κέντρο
Διεπιστημονική Ομάδα: Ψυχολόγος, Ψυχοπαιδαγωγός, Ψυχοθεραπευτής, Σύμβουλος, Ειδικός Παιδαγωγός, Λογοθεραπευτής, Εργοθεραπευτής, Ψυχίατρος, Παιδοψυχίατρος
Επιστημονικά Υπεύθυνοι Ψυχολόγοι: Κατερίνα Βασάλου - Βαρβάρα Κόκκα Τρεβέζα, ΑΛΙΜΟΣ (Καλαμάκι), Καλαμακίου 85 κ Φιλήμωνος 1, ΤΚ 17455, Αθήνα - ΕΛΛΑΣ
Design and Copyright www.anima-therapy.com
© All Rights Reserved.
  Η κοστολόγηση των υπηρεσιών μας ανταποκρίνεται στις τρέχουσες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες.
  Οι υπηρεσίες μας για άτομα που ανήκουν στις ευπαθείς κοινωνικά ομάδες (άνεργοι, τρίτη ηλικία) παρέχονται με συμβολική συμμετοχή.
  Η πρώτη αξιολόγηση παρέχεται δωρεάν.
Η διεπιστημονική μας ομάδα αποτελείται από  ψυχολόγο, λογοθεραπευτή, εργοθεραπευτή, ψυχοπαιδαγωγό, ειδικό παιδαγωγό, παιδοψυχίατρο και ψυχίατρο. Επιπλέον συνεργάζεται με όλες τις ιατρικές ειδικότητες.
Κατερίνα Βασάλου        Βαρβάρα Κόκκα Τρεβέζα
Ψυχολόγοι | Εργοθεραπεία | Λογοθεραπεία | Μαθησιακές Δυσκολίες / Δυσλεξία | Πρώιμη Παρέμβαση | Ψυχοπαιδαγωγικό Πρόγραμμα | Συμβουλευτική | Ψυχολογική Υποστήριξη | Ψυχοθεραπεία | Επαγγελματικός Προσανατολισμός